- Η αξία της προετοιμασίας και η σημασία να βλέπεις πέρα από το επόμενο βήμα
Από τη Γερμανική Φιλολογία και τις Πολιτικές Επιστήμες μέχρι τη Βουλή, τους ευρωπαϊκούς θεσμούς και τη φαρμακοβιομηχανία, η επαγγελματική διαδρομή του Θανάση Κοτσιαρού συνδέει διαφορετικούς κόσμους. Ο απόφοιτος της Γερμανικής Σχολής Αθηνών του 1997 είναι σήμερα Γενικός Διευθυντής της Πανελλήνιας Ένωσης Φαρμακοβιομηχανίας (ΠΕΦ), σε έναν χώρο όπου συναντώνται η επιστήμη, η οικονομία και η δημόσια υγεία. Κοινός παρονομαστής της πορείας του παραμένει το ενδιαφέρον για τους θεσμούς και τον αντίκτυπο των αποφάσεων στην κοινωνία.
Η Γερμανική Σχολή Αθηνών κατέχει ξεχωριστή θέση σε αυτή τη διαδρομή. «Η Γερμανική Σχολή με επηρέασε πολύ περισσότερο απ’ όσο αντιλαμβανόμουν όταν ήμουν μαθητής. Μου έδωσε έναν τρόπο να προσεγγίζω τα πράγματα με οργάνωση, συνέπεια και σεβασμό στους κανόνες, χωρίς όμως να χάνω την κριτική μου σκέψη. Κυρίως με έμαθε ότι η καλή προετοιμασία δεν είναι τυπική διαδικασία, αλλά προϋπόθεση για να μπορείς να δράσεις έγκαιρα και αποτελεσματικά.»
Αυτό που κρατά περισσότερο από τα μαθητικά του χρόνια είναι η αξία του προγραμματισμού, της προληπτικής δράσης και του μακροπρόθεσμου σχεδιασμού. «Σε κάθε επαγγελματικό πεδίο δεν αρκεί να βλέπεις μόνο το επόμενο βήμα· χρειάζεται να σκέφτεσαι και το μεθεπόμενο, να προβλέπεις τις συνέπειες μιας απόφασης και να είσαι έτοιμος για διαφορετικά ενδεχόμενα.» Εξίσου σημαντικές θεωρεί τις αξίες της υπευθυνότητας, της αξιοπιστίας, της προσήλωσης στην ποιότητα και του σεβασμού προς τον συνομιλητή, που εξακολουθούν να καθορίζουν τον τρόπο με τον οποίο εργάζεται και οικοδομεί σχέσεις εμπιστοσύνης.
Η μετάβαση από τις ανθρωπιστικές επιστήμες στον χώρο του φαρμάκου μπορεί να μοιάζει απρόσμενη. Για τον ίδιο, όμως, υπήρξε φυσική εξέλιξη. «Δεν υπήρξε μία και μοναδική στιγμή κατά την οποία αποφάσισα να αλλάξω κατεύθυνση. Κοιτώντας πίσω, βλέπω περισσότερο μια σταδιακή εξέλιξη, με κοινό νήμα το ενδιαφέρον μου για τους θεσμούς, τη δημόσια πολιτική, την ευρωπαϊκή διάσταση και τον τρόπο, με τον οποίο οι αποφάσεις επηρεάζουν την οικονομία και την κοινωνία.»
Η φιλολογία του προσέφερε γλωσσική ακρίβεια και κατανόηση διαφορετικών πολιτισμών, οι πολιτικές επιστήμες εργαλεία ανάλυσης και η εμπειρία στη Βουλή και στις ευρωπαϊκές διαδικασίες γνώση της διαμόρφωσης και εφαρμογής δημόσιων πολιτικών. Όλα αυτά βρήκαν τη θέση τους στη φαρμακοβιομηχανία. «Το φάρμακο βρίσκεται ακριβώς στο σημείο όπου συναντώνται η επιστήμη, η υγεία, η οικονομία, η βιομηχανική πολιτική και η κοινωνική ευθύνη.»
Σημαντικό μέρος της δουλειάς του συνδέεται με το Government Affairs: την παρακολούθηση θεσμικών εξελίξεων, την αξιολόγηση των επιπτώσεών τους και τον διάλογο ανάμεσα στην Πολιτεία και τη βιομηχανία. «Οι σχέσεις έχουν αξία μόνο όταν στηρίζονται στη γνώση, στην αξιοπιστία και στη διαφάνεια. Ο ρόλος μας είναι να λειτουργούμε ως γέφυρα: να βοηθούμε την Πολιτεία να κατανοεί την παραγωγή και την αγορά, και τη βιομηχανία να κατανοεί τις κοινωνικές και δημοσιονομικές προτεραιότητες.»
Στο επίκεντρο αυτής της προσπάθειας βρίσκεται ο ασθενής. Μια θεραπεία δεν αρκεί να είναι αποτελεσματική και ασφαλής· πρέπει να είναι και διαθέσιμη σε όποιον τη χρειάζεται. «Πρόσβαση σημαίνει ο ασθενής να λαμβάνει την κατάλληλη θεραπεία στον κατάλληλο χρόνο, χωρίς οικονομικούς ή γεωγραφικούς αποκλεισμούς και ελλείψεις.»
Η ελληνική φαρμακοβιομηχανία συμβάλλει ουσιαστικά στην κάλυψη των θεραπευτικών αναγκών, στην επάρκεια φαρμάκων και στην ανάπτυξη της οικονομίας, δημιουργώντας θέσεις εργασίας, επενδύσεις και εξαγωγές. Αντιμετωπίζει, ωστόσο, αυξημένο κόστος παραγωγής, διεθνή ανταγωνισμό και αβεβαιότητα. Ο Θανάσης Κοτσιαρός τονίζει ιδιαίτερα την ανάγκη μεγαλύτερης αξιοποίησης των γενοσήμων και των οικονομικών θεραπειών, ώστε να εξοικονομούνται πόροι για νεότερα φάρμακα. «Δεν είναι δύο ανταγωνιστικοί κόσμοι, αλλά δύο πλευρές μιας ισορροπημένης πολιτικής φαρμάκου.»
Έχοντας εργαστεί σε ελληνικό και ευρωπαϊκό περιβάλλον, γνωρίζει ότι τα συστήματα υγείας αντιμετωπίζουν κοινές προκλήσεις: γήρανση του πληθυσμού, αυξανόμενες ανάγκες και υψηλό κόστος νέων θεραπειών. Από τη γερμανική εμπειρία ξεχωρίζει τη σταθερότητα των κανόνων. Μέσω της διαδικασίας AMNOG (Arzneimittelmarktneuordnungsgesetz), οι νέες θεραπείες αξιολογούνται με σαφή κριτήρια και χρονοδιαγράμματα. Στην Ελλάδα, αντίθετα, οι υποχρεωτικές επιστροφές και εκπτώσεις (clawback και rebate) δημιουργούν, σύμφωνα με τον ίδιο, αβεβαιότητα στον προγραμματισμό. «Η προβλεψιμότητα δεν αποτελεί διευκόλυνση προς τις επιχειρήσεις. Είναι βασική προϋπόθεση για να μπορεί το ίδιο το σύστημα υγείας να σχεδιάζει, να αξιολογεί και να χρηματοδοτεί με συνέπεια τις ανάγκες των ασθενών.»
Το ζητούμενο δεν είναι μόνο η αύξηση των διαθέσιμων πόρων, αλλά η αποτελεσματική αξιοποίησή τους μέσα από τεκμηριωμένες αποφάσεις και μακροπρόθεσμο σχεδιασμό. «Η βιωσιμότητα δεν είναι εμπόδιο στην πρόοδο· είναι η προϋπόθεση για να μπορεί η πρόοδος να φτάνει με σταθερότητα σε όλους όσοι πραγματικά τη χρειάζονται.»
Κοιτάζοντας προς το μέλλον, βλέπει έναν χώρο που μεταμορφώνεται από την τεχνητή νοημοσύνη, τις γονιδιακές και κυτταρικές θεραπείες και την εξατομικευμένη ιατρική. Οι δυνατότητες πολλαπλασιάζονται, μαζί όμως και τα ερωτήματα για τη χρηματοδότηση, την προστασία των δεδομένων και την ισότιμη πρόσβαση. «Η τεχνητή νοημοσύνη θα επιταχύνει την ανάλυση και θα βελτιώσει την προετοιμασία μας, αλλά δεν θα αντικαταστήσει την κρίση, την ευθύνη και την εμπιστοσύνη.»
Και τι θα συμβούλευε έναν νέο επιστήμονα που βρίσκεται στην αρχή της επαγγελματικής του πορείας; Η απάντησή του συνοψίζει πολλά από όσα χαρακτηρίζουν και τη δική του διαδρομή: «Η συμβουλή μου προς έναν νέο επιστήμονα είναι να επενδύσει σε γερά θεμέλια, αλλά να μην εγκλωβιστεί σε μια στενή επαγγελματική ταυτότητα. Να αναπτύξει γλώσσες, αναλυτική σκέψη, ψηφιακές δεξιότητες και κατανόηση των θεσμών. Να έχει ξεκάθαρη κατεύθυνση, χωρίς να φοβάται τις δημιουργικές μεταβάσεις. Και, κυρίως, να γνωρίζει πού βρίσκεται και πού θέλει να πάει, ώστε κάθε επόμενο βήμα να υπηρετεί μια συνεκτική μακροπρόθεσμη πορεία.»
Ίσως αυτό να είναι και το σημαντικότερο μήνυμα της διαδρομής του Θανάση Κοτσιαρού: ότι οι επαγγελματικές επιλογές δεν χρειάζεται να ακολουθούν μια ευθεία γραμμή για να έχουν συνοχή. Χρειάζονται γερές βάσεις, ανοιχτό πνεύμα και την ικανότητα να αξιοποιούμε κάθε νέα εμπειρία. Μια αντίληψη που συνδέει τη σημερινή του πορεία με τα χρόνια στη Γερμανική Σχολή Αθηνών και μας υπενθυμίζει ότι η καλή προετοιμασία δεν αφορά μόνο το επόμενο βήμα, αλλά και τη δυνατότητα να διαμορφώνουμε υπεύθυνα το μέλλον μας.
Στεφανία Σκούρση Σιγανού (2011)
- Der Wert guter Vorbereitung und der Blick über den nächsten Schritt hinaus
Von der Germanistik und Politikwissenschaft über das griechische Parlament und die europäischen Institutionen bis in die Pharmaindustrie: Der berufliche Weg von Thanasis Kotsiaros führt durch ganz unterschiedliche Bereiche. Heute ist der Absolvent der Deutschen Schule Athen (Jahrgang 1997) Generaldirektor des Panhellenischen Verbands der Pharmaindustrie (PEF). Damit arbeitet er an einer Schnittstelle, an der Wissenschaft, Wirtschaft und Gesundheitspolitik zusammenkommen. Was die verschiedenen Stationen seines Werdegangs verbindet, ist sein Interesse an politischen und gesellschaftlichen Zusammenhängen – und an der Frage, wie Entscheidungen das Leben der Menschen beeinflussen.
Die Deutsche Schule Athen hat ihn dabei stärker geprägt, als ihm damals bewusst war. „Die Deutsche Schule hat mich viel mehr beeinflusst, als ich als Schüler ahnen konnte. Ich habe dort gelernt, strukturiert und konsequent an Dinge heranzugehen und Regeln zu respektieren, ohne dabei das kritische Denken aus den Augen zu verlieren. Vor allem habe ich verstanden, dass gute Vorbereitung keine reine Formsache ist. Sie ist die Voraussetzung dafür, rechtzeitig und wirksam handeln zu können.“
Besonders in Erinnerung geblieben ist ihm, wie wichtig es ist, vorauszudenken, Entwicklungen frühzeitig zu erkennen und langfristig zu planen. „Ganz gleich, in welchem Beruf man arbeitet: Es reicht nicht, nur den nächsten Schritt zu sehen. Man muss auch den übernächsten im Blick haben, die Folgen seiner Entscheidungen bedenken und auf unterschiedliche Situationen vorbereitet sein.“ Ebenso wichtig sind ihm Verantwortungsbewusstsein, Zuverlässigkeit, Qualitätsbewusstsein und ein respektvoller Umgang mit anderen. Diese Werte prägen bis heute seine Arbeit und die Art, wie er Vertrauen aufbaut.
Dass ihn sein Weg von den Geistes- und Sozialwissenschaften schließlich in die Pharmaindustrie führte, mag zunächst überraschen. Für ihn selbst war es jedoch eine Entwicklung, die sich Schritt für Schritt ergab. „Es gab keinen einzelnen Moment, in dem ich beschlossen hätte, beruflich eine andere Richtung einzuschlagen. Rückblickend war es vielmehr eine allmähliche Entwicklung. Was sich durch alle Stationen zieht, ist mein Interesse an Institutionen, an der Politik und ihrer europäischen Dimension – und daran, wie politische Entscheidungen Wirtschaft und Gesellschaft beeinflussen.“
Sein Germanistikstudium schärfte sein Sprachgefühl und seinen Blick für unterschiedliche kulturelle Perspektiven. Die Politikwissenschaft vermittelte ihm analytisches Handwerkszeug, während er durch seine Arbeit im griechischen Parlament und im europäischen Umfeld Einblicke in politische Entscheidungsprozesse gewann. All diese Erfahrungen konnte er später in seine Tätigkeit in der Pharmaindustrie einbringen. „Der Arzneimittelsektor ist genau der Bereich, in dem Wissenschaft, Gesundheit, Wirtschaft, Industriepolitik und gesellschaftliche Verantwortung aufeinandertreffen.“
Ein wichtiger Teil seiner Arbeit fällt in den Bereich Government Affairs. Dahinter stehen die Beobachtung politischer und gesetzlicher Entwicklungen, die Einschätzung ihrer Folgen und vor allem der Austausch zwischen Politik und Industrie. „Kontakte sind nur dann etwas wert, wenn sie auf Fachwissen, Glaubwürdigkeit und Transparenz beruhen. Unsere Aufgabe ist es, Brücken zu bauen: Wir helfen der Politik, die Abläufe in der Produktion und auf dem Markt besser zu verstehen. Gleichzeitig vermitteln wir der Industrie ein Verständnis für gesellschaftliche Bedürfnisse und die finanziellen Möglichkeiten des Staates.“
Im Mittelpunkt steht dabei stets der Patient. Denn selbst die beste Therapie hilft wenig, wenn sie die Menschen, die sie benötigen, nicht erreicht. „Zugang zu Arzneimitteln bedeutet, dass Patienten die richtige Behandlung zum richtigen Zeitpunkt erhalten – unabhängig von ihrer finanziellen Situation oder ihrem Wohnort und ohne von Lieferengpässen betroffen zu sein.“
Die griechische Pharmaindustrie trägt wesentlich zur Arzneimittelversorgung des Landes bei. Zugleich schafft sie qualifizierte Arbeitsplätze, investiert und stärkt den Export. Doch die Branche steht auch unter Druck: steigende Produktionskosten, internationaler Wettbewerb und schwer kalkulierbare wirtschaftliche Rahmenbedingungen erschweren die Planung. Kotsiaros setzt sich deshalb unter anderem dafür ein, Generika und bewährte, preisgünstige Arzneimittel stärker zu nutzen. So könnten Mittel frei werden, um auch neuartige, häufig sehr teure Therapien zu finanzieren. „Das sind keine Gegensätze, sondern zwei Seiten einer ausgewogenen Arzneimittelpolitik.“
Aus seiner Erfahrung mit dem griechischen und dem europäischen Umfeld weiß er, dass viele Gesundheitssysteme vor ähnlichen Herausforderungen stehen: Die Bevölkerung wird älter, der Behandlungsbedarf steigt und neue Therapien sind oft kostspielig. Was Deutschland aus seiner Sicht auszeichnet, sind vor allem verlässliche Regeln und klare Verfahren. So sieht das Arzneimittelmarktneuordnungsgesetz (AMNOG) vor, dass neue Medikamente nach festgelegten Kriterien und innerhalb bestimmter Fristen auf ihren Zusatznutzen geprüft werden. In Griechenland dagegen erschweren verpflichtende Rückzahlungen und Preisnachlässe der Pharmaunternehmen – Clawback und Rebate – eine langfristige Planung. „Planungssicherheit ist kein Zugeständnis an die Unternehmen. Sie ist eine Grundvoraussetzung dafür, dass auch das Gesundheitssystem selbst vorausschauend planen, den Bedarf der Patienten beurteilen und die notwendige Versorgung dauerhaft finanzieren kann.“
Für Kotsiaros geht es deshalb nicht nur darum, mehr Geld für die Gesundheitsversorgung bereitzustellen. Entscheidend sei auch, die vorhandenen Mittel auf der Grundlage fundierter Erkenntnisse und mit langfristiger Perspektive einzusetzen. „Ein nachhaltig finanziertes Gesundheitssystem steht dem Fortschritt nicht im Weg. Im Gegenteil: Es schafft erst die Voraussetzungen dafür, dass medizinischer Fortschritt dauerhaft bei all jenen ankommt, die ihn wirklich brauchen.“
Mit Blick auf die Zukunft sieht er große Veränderungen auf den Gesundheitssektor zukommen. Künstliche Intelligenz, Gen- und Zelltherapien sowie personalisierte Medizin eröffnen neue Möglichkeiten. Gleichzeitig werfen sie Fragen auf: Wie werden solche Behandlungen finanziert? Wie lassen sich sensible Daten schützen? Und wie kann sichergestellt werden, dass alle Patienten gleichermaßen davon profitieren? „Künstliche Intelligenz wird uns helfen, Informationen schneller auszuwerten und uns besser vorzubereiten. Aber sie wird menschliches Urteilsvermögen, Verantwortung und Vertrauen nicht ersetzen.“
Was würde er jungen Wissenschaftlerinnen und Wissenschaftlern raten, die noch am Anfang ihres Berufswegs stehen? Seine Antwort spiegelt vieles wider, was auch seinen eigenen Werdegang geprägt hat: „Mein Rat an junge Wissenschaftlerinnen und Wissenschaftler lautet: Schafft euch eine solide Grundlage, aber lasst euch nicht auf ein enges Berufsbild festlegen. Lernt Sprachen, schult euer analytisches Denken, entwickelt digitale Kompetenzen und lernt zu verstehen, wie Institutionen funktionieren. Habt ein klares Ziel vor Augen, aber scheut euch nicht davor, auch einmal neue Wege einzuschlagen. Und vor allem: Seid euch bewusst, wo ihr steht und wo ihr hinwollt. Dann kann jeder weitere Schritt Teil eines stimmigen, langfristigen Weges sein.“
Vielleicht ist genau das die wichtigste Erkenntnis aus der Geschichte von Thanasis Kotsiaros: Ein beruflicher Weg muss nicht geradlinig verlaufen, um einer klaren Richtung zu folgen. Was zählt, sind ein solides Fundament, Offenheit für Neues und die Bereitschaft, aus jeder Erfahrung etwas mitzunehmen. Diese Haltung verbindet seine heutige Arbeit mit seiner Zeit an der Deutschen Schule Athen. Und sie zeigt, dass gute Vorbereitung nicht nur bedeutet, den nächsten Schritt zu kennen, sondern auch die eigene Zukunft bewusst und verantwortungsvoll gestalten zu können.
Stefania Skoursi Siganou (2011)
