Ο άνθρωπος, που έφερε τα στατιστικά στον χώρο του ελληνικού αθλητισμού, εξιστορεί τη ζωή του στο OneMan σε μια συνέντευξη 13 παραγράφων, 3.099 λέξεων και 15.067 χαρακτήρων.

Η Ρόζα δεν θα τον κοίταζε ποτέ μουδιασμένο. Ο Κώστας Γαλάνης δεν καταλάβαινε απλώς τι λένε τα κομπιούτερς και οι αριθμοί, αλλά στη πορεία του χρόνου, ανέπτυξε μια σχέση εμμονής μαζί τους. Ο ίδιος, παραδέχεται την διαστροφή του και μετά από 42 χρόνια παρουσίας στον χώρο, δεν έχει νόημα να κρυφτεί από αυτή.

Η τρέλα που είχε με το σκάκι και η κάψα του να αναλύει πιθανότητες, άνοιξαν μπροστά του έναν δρόμο που τον μεταμόρφωσε από Κώστα Γαλάνη σε Data Man. Και κάπως έτσι, η πορεία που χάραξε έγινε μια μεγάλη οδός δεδομένων που έχτισε καριέρες πάνω σε αθλητικά συμβόλαια με πολλά ψηφία.

Το 1984, ίδρυσε την Galanis Sports Data με αντικείμενο την επεξεργασία αθλητικών δεδομένων. Τον έλεγαν μανάβη, επειδή έβαλε το όνομά του μπροστά. Δεν τον ενοχλούσε καθόλου. Ο πρώτος αγώνας που κάλυψε ήταν το Ολυμπιακός – Οσέρ, στις 22 Νοεμβρίου του 1989. 13,204 ημέρες μετά, τα παιχνίδια που έχουν καλυφθεί από εκείνον και την εταιρεία του, είναι αμέτρητα.

Μπορεί να σταμάτησε να πηγαίνει ο ίδιος στα γήπεδα, αλλά δεν έπαψε ούτε μια στιγμή να δουλεύει και να ψάχνει το επόμενο στοιχείο, την επόμενη πιθανότητα, το επόμενο μέγεθος.

Στο μουσειακό περιβάλλον του γραφείου του, βλέπεις τα εργαλεία του, πολλά αρχεία, επιστολές και μια σκακιέρα με τα πιόνια έτοιμα σε θέση μάχης. Για εκείνον, δεν είχε ποτέ σημασία αν κέρδισε ή έχασε τελικά αυτή, ή την άλλη παρτίδα. Σημασία είχε μόνο όλα όσα συνέβαιναν κατά τη διάρκεια του παιχνιδιού.

Με αυτό τον τρόπο, πορεύτηκε και στη ζωή του.

Λάτρεις της στατιστικής και μη, από εδώ ο Κώστας Γαλάνης, ο άνθρωπος που έφερε τα στατιστικά στον χώρο του αθλητισμού στην Ελλάδα.

Το σκάκι και οι πρώτοι αγώνες

Το σκάκι ήταν η βάση όλης αυτής της ιστορίας. Όταν βλέπεις μια θέση στο σκάκι και λες ρε παιδί μου, τι να παίξω, κάνεις κάποιες σκέψεις. Μετράς τα πιόνια σου, τις δυνατότητές σου και κάνεις αξιολόγηση της θέσης. Όταν είσαι σε ένα σταυροδρόμι, κοιτάς το GPS και σου λέει να πας από εδώ ή από εκεί, για πιο γρήγορα. Όλο αυτό το πράγμα συνδέεται με το AI.

Όταν ήμουν Αγγλία υπήρχαν papers για το AI μόνο στα ρωσικά. Κι άρχισα να μαθαίνω ρωσικά. Για να μάθω τεχνητή νοημοσύνη και να αρχίσω να λύνω θέματα στο σκάκι. Αυτό που συνειδητοποίησα ως τεχνητή νοημοσύνη εκείνα τα χρόνια, είναι πολύ πιο απλό από το πώς ορίζεται σήμερα.

Όταν ήρθα λοιπόν στην Ελλάδα και μπήκα μέσα στο χώρο του σκακιού, συνέβησαν δύο πράγματα. Μου χτυπούσαν την πόρτα διάφοροι. Έχουμε αγώνες άρσης βαρών, πάλης, στίβου. Άρχισα να χτίζω ένα πελατολόγιο από το πουθενά, επειδή ήμουν ο πρώτος. Η Βόρεια Ελλάδα ήταν το ξεκίνημά μου, Καβάλα, Θεσσαλονίκη, Κομοτηνή. Έπεσα και στη περίπτωση που η Ελλάδα ετοιμαζόταν να φιλοξενήσει τους Ολυμπιακούς Αγώνες, το 1996, όχι το 2004. Αυτό που έλεγαν Χρυσή Ολυμπιάδα. Δεν το έκανε τελικά. Αναγκάστηκε να διοργανώσει όμως πολλά γεγονότα στην Ελλάδα για να μάθουν οι Έλληνες διάφορα σπορ, που δεν τα ήξεραν. Αυτή η συγκυρία με ευνόησε πάρα πολύ και η εταιρεία έγινε γνωστή.

Χωρίς να το πάρω χαμπάρι, φτάσαμε να κάνουμε τη σύμβαση με το μπάσκετ και να βγαίνει το όνομα μου στην τηλεόραση κι όλοι να ξέρουν ότι στατιστική ίσον Γαλάνης, τέρμα. Αυτό δεν το είχα καταλάβει. Δεν είχα καταλάβει το πώς σε βλέπουν οι άλλοι. Νομίζεις ότι σε βλέπουν όπως βλέπεις εσύ στον καθρέφτη σου. Και μετά σου λένε, έχεις γεράσει. Διάβαζα αυτό τον καιρό το βιβλίο του Σαββόπουλου “Γιατί τα χρόνια τρέχουν χύμα” και έχει δίκιο. Κοιτάς πίσω σου και λες πότε έφυγε όλο αυτό το πράγμα.

Η λογική πίσω από τα στατιστικά

Στον αθλητικό χώρο υπάρχει αυτό που λέμε αποτελέσματα. Παίζουν Ολυμπιακός – Παναθηναϊκός και το σκορ είναι 0-0. Αποτέλεσμα. Στο μπάσκετ, είναι το τελικό σκορ. Υπάρχουν όμως κι αυτά που κρατάει ο διαιτητής στο ποδόσφαιρο και η γραμματεία στο μπάσκετ. Η γραμματεία κρατάει τα φάουλ, τους πόντους και τις αλλαγές. Εγώ μπήκα να κάνω κάτι άλλο. Αυτό μπορούσαν να το κάνουν όλοι. Μου έλεγαν όλοι ότι ο θείος μου, η θεία μου, το ανίψι μου, ξέρει όλα τα αποτελέσματα, τα κλασικά. Λέω εντάξει, εγώ θα κάνω κάτι άλλο.

Για να δούμε αν από όλα αυτά που διαβάζουμε, μπορούμε να βγάλουμε κάποια συμπεράσματα. Αυτό είναι το στατιστικό κομμάτι. Περνώντας τα χρόνια και μια σειρά από αγώνες μπορείς να πεις ότι αυτή η ομάδα έχει ένα ποσοστό ευστοχίας. Για να το πεις, πρέπει να μαζέψεις δεδομένα. Έλεγε μια θεία μου ότι είχε μια φίλη και έφαγε μια φορά λουκουμά και έπαθε σκωληκοειδίτιδα. Κι από τότε δε ξανάφαγε ποτέ. Είναι αστείο. Έβγαλε συμπέρασμα από ένα δεδομένο. Στα στατιστικά δε μπορείς να βγάλεις άκρη από μια φορά.

Η επανάσταση στον χώρο των αριθμών

Ξεκίνησα αρχές της δεκαετίας του ‘90 όταν ανέλαβα το μπάσκετ της Α1. Έπεσα πάνω στο κύμα. Έφτιαξαν το επαγγελματικό μπάσκετ, έφτιαξαν επαγγελματικό βόλεϊ, έφτιαξαν το πόλο και εγώ τα έκανα όλα. Ξεκίνησα με πολύ μεγάλες διοργανώσεις που μου έδωσαν φήμη στο εξωτερικό. Στην Α1 μπάσκετ ξεκινήσαμε το 1991. Είχα κάνει βόλεϊ το 1986 και δοκιμαστικά το Ευρωμπάσκετ του 1987, όχι επίσημα.

Μπήκα μέσα, έφτιαξα το software και ήθελα να δω πώς θα πάει. Σαν πρακτική. Ξεκινά η ιστορία του Ευρωμπάσκετ και έβλεπα ότι αυτό που κάνουν οι ξένοι, μπορώ να το κάνω και εγώ εξίσου καλά. Λέω τι μ*λ*κ*ς είμαι, θα το κάνω μόνος μου. Οι εταιρείες από το εξωτερικό χρέωναν υπέρμετρα κάποια πράγματα. Θυμάμαι μια εταιρεία γερμανική που ερχόταν στην Ελλάδα σε αγώνες στίβου και άπλωνε καλώδια και terminal σε όλα τα αγωνίσματα, μήκος, ύψος, τριπλούν. Χρέωνε κάτι απίστευτα νούμερα στον διοργανωτή. Λέω εγώ τι περνάει στο terminal. Τις επιδόσεις. Λέω εγώ θα καταργήσω όλη την εγκατάσταση και τα καλώδια και θα βάλω walkie talkie. Θα κάθεται κάποιος δίπλα στο άλμα του Κωνσταντίνου για παράδειγμα και θα μεταφέρει την επίδοση. Αυτή ήταν η πρώτη επανάσταση.

Σημαντική στιγμή είναι όταν ξεφύγαμε από το τύπωμα και περάσαμε στα γραφικά στην τηλεόραση. Μετά, το live στο ίντερνετ. Διαδίκτυο δεν υπήρχε την δεκαετία του ‘90. Είχα μια ιδιαίτερη σχέση με την παγκόσμια ομοσπονδία μπάσκετ και μας κάλεσαν να καλύψουμε το final four στη Σόφια στις γυναίκες και στη Ρώμη το ‘97 στους άντρες. Μεγάλη τιμή για ελληνική εταιρεία να πουλήσεις τεχνολογία στη μπασκετική Ιταλία.

Παλιά πήγαινα σε όλα, τώρα έχω να δω γήπεδο κάτι χρόνια. Το έχω χορτάσει. Είναι τόσα πολλά πια, δεν ξέρεις πού να πρωτοπάς. Αν σε δουν από τη μία, θα σου πουν πηγαίνεις εκεί, τα αποφεύγω, κρατάω μια απόσταση ασφαλείας.

Ο κόσμος που δεν καταλαβαίνει αρέσκεται σε αυτή τη μαλακία ότι τα στατιστικά είναι ο καλύτερος τρόπος να λες ψέματα. Ε ρε παιδιά και το μαχαίρι είναι ο καλύτερος τρόπος να σκοτώσεις. Μπορείς να κόψεις και μήλο. Είναι μια καραμέλα που λένε οι πιο άσχετοι.

Να σου πω ένα παράδειγμα. Έχουμε ένα παίκτη που έβαλε δυο γκολ, έβαλε και δυο στο προηγούμενο και ένα στο πιο προηγούμενο. Αν μαζέψεις δέκα γκολ, λες αυτός ο μάγκας βγάζει 1.5 γκολ σε 10 ματς. Το να έχει βάλει δύο σε ένα ματς σκέτο, δε μου λέει τίποτα, μπορεί να ήταν η μέρα του.

Άρχισα να επινοώ μεγέθη που δε μπορούσαν να δουν οι άνθρωποι. Έλεγαν ότι ένας παίκτης έχει 50% ευστοχία, ένα βάζει, ένα χάνει. Στο ποδόσφαιρο, αν πεις σε κάποιον ότι ένας παίκτης έχει 50% ευστοχία, θα σου πουν τι λες ρε μαλάκα. Για αυτό ψάξαμε να βρούμε πόσα σουτ χρειάζεται για να βάλει ένα γκολ. Ο φίλαθλος ο απλός, το έπιασε με τη μία. Έκανες κατανοητό και εύπεπτο το στατιστικό.

Στο ποδόσφαιρο, το απρόβλεπτο στοιχείο είναι 20%

Ο Διακογιάννης άπλωνε στο τραπέζι των μεταδόσεων διάφορες πληροφορίες, κουμπαριές, γάμους, χίλια δυο. Αυτό δε μου έλεγε τίποτα, είναι κουτσομπολιό. Μπαίνεις μέσα στο γήπεδο και φαίνεται πού πας εσύ και πού πάει ο άλλος. Ποια είναι τα στοιχεία που μου δίνουν την αναγκαία πληροφορία για να πω ότι ο ένας είναι καλύτερος από τον άλλον; Εδώ μπήκε το σκάκι στη μέση. Κοιτάς τη θέση και λες αυτός είναι καλύτερος. Στο ποδόσφαιρο σκέφτηκα ότι αν προσθέσω τις ενέργειες και τα απλώσω σε έναν τραχανά, το καθένα στην αξία του και έτσι, έχεις μια σαφή εικόνα της ομάδας.

Υπάρχει και το απρόβλεπτο. Στο ποδόσφαιρο υπάρχει το απρόβλεπτο στοιχείο σε ένα ποσοστό της τάξης του 20%. Αυτό είναι και το αλατοπίπερο του αθλήματος. Στο μπάσκετ, ο καλύτερος κερδίζει. Η στατιστική του μπάσκετ στηρίζεται στην επίδοση. Ένα πράγμα που με δυσκόλεψε πολύ όταν μιλούσα με κόσμο, είναι ότι λένε ότι όποιος έχει κατοχή, θα κερδίσει. Δεν ισχύει αυτό. Μπορεί μια ομάδα να έχει 30% κατοχή και να κερδίσει, δε σημαίνει κάτι αυτό. Το θέμα είναι τι κάνεις όταν έχεις τη μπάλα. Αυτό είναι το ζητούμενο στο μπάσκετ, τι κάνεις με τη μπάλα στα χέρια. Οι μπάλες είναι ίσες, το αποτέλεσμα της κατοχής κρίνει το αποτέλεσμα.

Ο δημοσιογράφος που καταλάβαινε τα νούμερα καλύτερα από όλους

Συρίγος. Τα καταλάβαινε όλα. Αϊτός. Ο Συρίγος βρέθηκε την κατάλληλη στιγμή που άρχισε να μεσουρανεί στο μπάσκετ η Ελλάδα. Ένα χρόνο πριν πάρει το Ευρωμπάσκετ, είχε μια μεγάλη επιτυχία στη Γάνδη η ομάδα Βόλεϊ και λέγαμε όλοι ότι αυτό είναι το εθνικό σπορ στη χώρα. Στίβος δεν υπήρχε, ούτε μπάσκετ. Εμφανίζεται ένας Γκάλης και φέρνει τα πάνω κάτω. Καταλαβαίνει ο Συρίγος το πώς ανακατώνομαι εγώ και με νύχια και με δόντια προσπαθεί να επιβάλει τα στατιστικά στο σπορ. Είχε το δικαίωμα να πει ό,τι θέλει, να ασκήσει κριτική. Είχε και μεγάλη επιρροή στον χώρο της τηλεόρασης. Πριν το Ευρωμπάσκετ του ‘87, η γιαγιά δεν ήξερε τι πάει να πει ριμπάουντ, το έμαθε μετά από τον Συρίγο. Για να το λέει αυτός, έλεγαν, αυτό θα είναι.

Αν δεν υπήρχε η στατιστική υπηρεσία του Κώστα Γαλάνη, θα έπρεπε να τα αντιγράψουν όλα από τα φύλλα αγώνος που κρατούσαν οι διαιτητές και τρέχα γύρευε. Δεν ξέρεις τίποτα για πάρα πολλούς παίκτες που δεν έχουν παίξει Α1. Δεν κατάλαβα ποτέ το πού έφτασε η εταιρεία.

Ήμασταν από τις πρώτες εταιρείες που κρατήσαμε στατιστικά στο ποδόσφαιρο. Είχα πάει στον Συρίγο και του λέω «Φίλιππε, σκέφτομαι να βάλω στατιστικά στο ποδόσφαιρο». Μου λέει «καλά μ*λ*κ*ς είσαι; είσαι βασιλιάς στο μπάσκετ, να πας στο ποδόσφαιρο εκεί που βρίζουν;». Υπήρξαν αρκετοί επώνυμοι δημοσιογράφοι που πίστευαν ότι δεν υπάρχουν στατιστικά στο ποδόσφαιρο, πίστευαν ότι θα είναι πρόβλημα, ένα χάος.

Expected goals και πώς να μιλήσεις στον κόσμο για αριθμούς

Παλιά ήταν όλοι προπονητές, τώρα στατιστικολόγοι. Με πολύ μεγάλο κόπο προσπάθησα να απλοποιήσω τα στατιστικά.

Το expected goals είναι αόριστο και κάπως επιστημονικό. Ο καλύτερος τρόπος για να μπορέσεις να πλησιάσεις τον κόσμο και να του πεις το εξής. Περίπου 100 μονάδες, δηλαδή ενέργειες, αντιστοιχούν σε ένα γκολ. Στο ημίχρονο θα έχει 200 μονάδες, άρα δύο. Αν το πεις 4-5 φορές, θα το επαληθεύσει. Αν του πεις για expected goals, τι θα καταλάβει; Εμείς λέμε ότι δεν αποτελεί συνταγή νίκης η κατοχή, είναι ασυσχέτιστο.

Κρατάμε κάποια στοιχεία στους αγώνες που πιστεύουμε ότι είναι κρίσιμα για την έκβαση του αγώνα. Δεν καταγράφουμε το πόσες φορές γελάνε οι παίκτες σας. Θα σου πω ένα παράδειγμα εκτός του αθλητικού. Έβλεπες λοιπόν τον Ιωαννίδη, μπες εσύ, βγες εσύ κλπ. Λέμε ρε φίλε, κάτσε, πόσες αλλαγές κάνει; Δεύτερο ερώτημα, πόσες φορές επαναλαμβάνει την ίδια πεντάδα. Αν πάρουμε όλες τις πεντάδες, τι κάνει η συγκεκριμένη; Και αν πάρουμε τις πεντάδες όλου του πρωταθλήματος, ποια είναι η καλύτερη; Ο Παναθηναϊκός τότε με τον Ομπράντοβιτς, είχε τρεις πεντάδες στο πρωτάθλημα ισόποσα μοιρασμένες. Ο Ιωαννίδης είχε μία.

Αυτά τα πράγματα σαν ιδέες αν θέλεις να τα βάλεις στο τραπέζι, το κάνεις. Αλλιώς, λες πόσο έληξε ο αγώνας και τέλος. Δεν υπάρχουν ομάδες που δεν κοιτάνε τα στατιστικά τους.

Η σχέση του με το γήπεδο και ο Νίκος Γκάλης που άλλαξε την ιστορία

Παλιά έπαιζα μπάλα στην αλάνα, για πλάκα. Θεωρούσα ότι είναι μεγάλη τύχη να πάω να δω ένα παιχνίδι στο γήπεδο. Όταν ξεκίνησα να κάνω αυτή τη δουλειά, αντί να κοιτάζω το ματς, έβλεπα την οθόνη, έχασα το θέαμα και το ενδιαφέρον μου πήγε εκεί, στα πλάνα του σκηνοθέτη, σε άλλα πράγματα. Γίνεσαι διαστροφικός. Έχω χάσει την επαφή με τον αγώνα, τελείωσε αυτό. Αντί να κοιτάζω το γήπεδο, κοιτάζω το μόνιτορ. Δεν το απολαμβάνω σαν θεατής, έχει πεθάνει αυτό, σαν το σεξ μετά τα 80.

Είναι μια αναπόφευκτη θυσία αν αγαπάς την δουλειά σου. Δε μπορείς να κατεβάσεις κουρτίνες. Κάποια στιγμή βρέθηκα στο νοσοκομείο, όταν είχα αρρωστήσει με κορονοϊό. Θυμάμαι να βλέπω ένα ματς και να λέω, κάτσε ρε φίλε, υπάρχουν πράγματα που δεν τα έχω μετρήσει. Κατέγραφα πράγματα και μετά όταν βγήκα, τα δούλεψα. Δε μου λείπει το να δω το ματς. Μπορεί να θαυμάσω μια ενέργεια μεμονωμένα.

Ο Γκάλης είχε μεγάλη αγάπη στα νούμερα. Δούλευε σαν υπολογιστής. Αν δεν ήταν ο Γκάλης θα ήταν πολύ διαφορετική η μοίρα πολλών ανθρώπων στον χώρο. Ποιος θυμάται αυτούς που αποθέωσαν το βόλεϊ. Κανείς. Ο Γκάλης είναι εικόνισμα γιατί ανέβασε την Ελλάδα. Αν δεν ήταν ο Γκάλης θα ήταν αλλιώς η δουλειά αυτή. Υπήρξε στο ποδόσφαιρο η μεγάλη στιγμή της Εθνικής στην Πορτογαλία που άνοιξε δρόμο για τα στατιστικά στο ποδόσφαιρο.

Οι αδικημένοι παίκτες στα στατιστικά και η περίπτωση Παταβούκα

https://www.oneman.gr/synentefxeis/gia-tous-latreis-tis-statistikis-o-kostas-galanis-sto-oneman/