Η μνήμη του Ολοκαυτώματος και της απελευθέρωσης του στρατοπέδου συγκέντρωσης και εξόντωσης Άουσβιτς-Μπίρκεναου στις 27 Ιανουαρίου 1945, πριν από 81 χρόνια, αποτελεί και κατά το τρέχον σχολικό έτος αφορμή για τη Γερμανική Σχολή Αθηνών να τιμήσει τα έξι εκατομμύρια θύματα αλλά και τους επιζώντες του Ολοκαυτώματος από τους Ναζί. Στο πλαίσιο, λοιπόν, του συνθήματος «Ζωντανή Μνήμη», θα φιλοξενήσουμε φέτος δύο περιοδεύουσες εκθέσεις: την έκθεση «Η απέλαση των Εβραίων από τα Ιωάννινα» του Πανεπιστημίου Humboldt του Βερολίνου και την έκθεση «Βιογραφίες μεταξύ Κατοχής και Ολοκαυτώματος στην Ελλάδα» του Πανεπιστημίου Πατρών.
Οι εκθέσεις συγχρηματοδοτούνται, μεταξύ άλλων, από το πρόγραμμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης CERV, στο πλαίσιο του έργου REM HERITAGE – Holocaust Education: Remembrance through Intergenerational Exchange, στο οποίο η Γερμανική Σχολή Αθηνών συμμετέχει από τον Απρίλιο του 2025. Παράλληλα, μέσω αυτού του προγράμματος, μαθητές και μαθήτριες της 11ης τάξης (αντιστοιχεί στη Β’ Λυκείου) έχουν εκπονήσει τις δικές τους ερευνητικές εργασίες, βασισμένες σε βιογραφικές μαρτυρίες και συνεντεύξεις αυτόπτων μαρτύρων, καταθέτοντας τη δική τους συμβολή στην κουλτούρα της μνήμης. Ιδιαίτερα πολύτιμη, βέβαια, για την προώθηση της μνήμης είναι η ευρωπαϊκή συνεργασία, καθώς συνδέει διαφορετικές εμπειρίες και οπτικές και αναδεικνύει ότι η μνήμη και η δημοκρατική παιδεία αποτελούν κοινό ευρωπαϊκό καθήκον.
Η περιοδεύουσα έκθεση του Πανεπιστημίου Humboldt του Βερολίνου περιλαμβάνει 19 φωτογραφίες οι οποίες έχουν ληφθεί την 25η Μαρτίου 1944 και απεικονίζουν Εβραίες και Εβραίους στον χώρο συγκέντρωσής τους στα Ιωάννινα. Οι φωτογραφίες τραβήχτηκαν από τον στρατιώτη της Βέρμαχτ Wetzel, μέλος της Προπαγανδιστικής Μονάδας 690. Αυτά τα ιστορικά τεκμήρια, που βρίσκονται σήμερα στο Ομοσπονδιακό Αρχείο της Γερμανίας, εκτίθενται για πρώτη φορά στην Ελλάδα στο σύνολό τους ως ενιαία σειρά φωτογραφιών. Απεικονίζουν απελπισμένους ανθρώπους, εκ των οποίων περίπου 65 έχουν ταυτοποιηθεί τα τελευταία χρόνια.
Η περιοδεύουσα έκθεση του Πανεπιστημίου Πατρών με τίτλο «Βιογραφίες μεταξύ Κατοχής και Ολοκαυτώματος στην Ελλάδα», η οποία δημιουργήθηκε σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο του Αμβούργου και τον οργανισμό Centropa, είναι μια φοιτητική έκθεση με στόχο τη γεφύρωση των γενεών, καθώς και την ενίσχυση της γνώσης σχετικά με τις ελληνοεβραϊκές κοινότητες και τα εγκλήματα πολέμου που διαπράχθηκαν στην Ελλάδα κατά τον Β ́ Παγκόσμιο Πόλεμο.
«Η μνήμη δεν πρέπει να σβήνει· πρέπει επίσης να προτρέπει τις μελλοντικές γενιές σε εγρήγορση. Γι’ αυτό είναι σημαντικό να βρεθεί τώρα μια μορφή μνήμης που θα έχει αντίκτυπο στο μέλλον». (Roman Herzog)
Υπό αυτό το πρίσμα, οι δύο εκθέσεις αποτελούν σημαντική συμβολή στη διαμόρφωση μιας κοινής, ζωντανής ελληνογερμανικής κουλτούρας μνήμης. Στόχος τους είναι η ευαισθητοποίηση των μαθητών και μαθητριών τόσο απέναντι σε ιστορικές όσο και σε σύγχρονες μορφές αντισημιτισμού, διακρίσεων και κοινωνικών αποκλεισμών, καθώς και η ενίσχυση της δημοκρατικής συνείδησης, της ανεκτικότητας και της αλληλεγγύης προς ευάλωτες κοινωνικές ομάδες.
