Ο Ronald Meinardus εκφράζει την ανησυχία του για την απόφαση της Deutsche Welle, βάσει της οποίας στο τέλος του έτους πρόκειται να καταργηθεί το ελληνικό πρόγραμμα.
Η απόφαση έπληξε τους ενδιαφερόμενους και τους πολλούς φίλους του προγράμματος σαν κεραυνός εν αιθρία. Το ελληνικό συντακτικό προσωπικό της Deutsche Welle είχε συνηθίσει εδώ και καιρό τις ατέρμονες συζητήσεις για πιθανές περικοπές στον προϋπολογισμό· αυτή είναι η πραγματικότητα όταν μια επιχείρηση εξαρτάται εξ ολοκλήρου από κρατική χρηματοδότηση. Ωστόσο, η ανακοίνωση του κλεισίματος, μετά από περισσότερα από 60 χρόνια επιτυχημένης λειτουργίας, έχει εντελώς διαφορετικό, καταστροφικό αντίκτυπο. Η ίδια η διαδικασία λήψης της απόφασης προκαλεί κριτική: τελικά, η συντακτική ομάδα βρέθηκε μπροστά σε τετελεσμένο γεγονός, χωρίς προηγούμενη διαβούλευση.
Η υποκείμενη πραγματικότητα είναι η εξής: η Deutsche Welle, ο διεθνής ραδιοτηλεοπτικός φορέας της Γερμανίας, λαμβάνει λιγότερα χρήματα από τη γερμανική κυβέρνηση. Ο τρέχων προϋπολογισμός της έχει έλλειμμα 21 εκατομμυρίων ευρώ. Ως αποτέλεσμα, πολλά προγράμματα πρέπει να σφίξουν τον ζωνάρι – αυτό είναι φυσιολογικό. Αυτό που είναι όμως εξαιρετικό είναι η θανατική ποινή που επιβλήθηκε στην ιστορική ελληνική υπηρεσία, η οποία πρόκειται να καταργηθεί στο τέλος του έτους. Θα είναι η μόνη από τις περισσότερες από 30 γλωσσικές υπηρεσίες που θα κλείσει.
Η διοίκηση της Deutsche Welle, από την πλευρά της, έχει επίσης προσφέρει μια πολιτική αιτιολόγηση για την απόφαση. Σε επίσημη δήλωση, ο ραδιοτηλεοπτικός φορέας σημειώνει ότι η Ελλάδα είναι μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης εδώ και δεκαετίες και είναι μια σταθερή δημοκρατία που «διαθέτει ένα πολυποίκιλο τοπίο μέσων ενημέρωσης» και, ως εκ τούτου, αντιπροσωπεύει μια χώρα όπου η Deutsche Welle μπορεί να πραγματοποιήσει εξοικονομήσεις. Αξίζει να σημειωθεί ότι η γενέτειρα της δημοκρατίας βρίσκεται εδώ και χρόνια στην τελευταία θέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης στους διεθνείς δείκτες ελευθερίας του Τύπου – σαφής απόδειξη ότι δεν όλα είναι καλά στον τομέα των μέσων ενημέρωσης.
Κανείς δεν αμφισβητεί ότι τα προγράμματα της Deutsche Welle συμβάλλουν θετικά σε αυτό το περιβάλλον. Ωστόσο, ο σημαντικότερος αντίκτυπος της ελληνικής υπηρεσίας που τώρα αντιμετωπίζει το κλείσιμο βρίσκεται αλλού. Σύμφωνα με το νόμο που διέπει τη Deutsche Welle, η αποστολή του ραδιοτηλεοπτικού φορέα είναι να «παρουσιάζει τη Γερμανία ως ένα ευρωπαϊκό πολιτισμικό έθνος διαμορφωμένο από την ιστορία και ως ένα δημοκρατικό συνταγματικό κράτος προσηλωμένο στην ελευθερία… με στόχο την προώθηση της κατανόησης και της ανταλλαγής μεταξύ πολιτισμών και λαών».
Αυτά δεν είναι κενά λόγια – ειδικά όταν πρόκειται για τις σχέσεις μεταξύ Γερμανίας και Ελλάδας. Οι πολιτικοί και από τις δύο πλευρές διακηρύσσουν συστηματικά ότι οι διμερείς σχέσεις είναι σήμερα σε καλύτερη κατάσταση από ποτέ. Αυτό μπορεί να ισχύει σε διπλωματικό επίπεδο. Ωστόσο, μεταξύ του κοινού – και εδώ αναφέρομαι σε πρόσφατες έρευνες – εξακολουθούν να υπάρχουν βαθιές επιφυλάξεις και αρνητικά στερεότυπα για τη Γερμανία στην Ελλάδα. Η Γερμανία έχει πρόβλημα εικόνας στην Ελλάδα. Αυτό δεν οφείλεται μόνο στην ανεπίλυτη, στα μάτια των Ελλήνων, κληρονομιά των γερμανικών εγκλημάτων πολέμου κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Η πολιτική της Γερμανίας κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης, σε συνδυασμό με την ευρέως διαδεδομένη αντίληψη στην Ελλάδα ότι το Βερολίνο ευνοεί τον τουρκικό αντίπαλό της, αποτελούν τη δομική βάση για τη διαρκώς χαμηλή δημοτικότητα της Γερμανίας.
Σε αυτό το αφιλόξενο περιβάλλον, η ελληνική συντακτική ομάδα της Deutsche Welle έχει πάντα διαδραματίσει θετικό ρόλο. Η συμβολή της κατά τη διάρκεια της αντίστασης ενάντια στη μισητή στρατιωτική χούντα (1967-1974), όταν η ελληνική υπηρεσία είχε την έδρα της στην Κολωνία, έχει αποκτήσει σχεδόν θρυλικό χαρακτήρα. Σε αντίθεση με τους δυτικούς ανταγωνιστές, όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Γαλλία, που εξασφάλισαν την καλή θέληση της Ελλάδας μέσω μαζικών συμφωνιών πώλησης όπλων ως στρατηγικοί εταίροι ενάντια στην Τουρκία, η γερμανική εξωτερική πολιτική βασίστηκε στην ήπια δύναμη. Το διπλωματικό οπλοστάσιο του Βερολίνου κυριαρχείται από την οικονομική συνεργασία και την ευρεία πολιτιστική παρουσία. Όσον αφορά την πολιτική σημασία του για τις διμερείς σχέσεις, το ελληνικό τμήμα της Deutsche Welle κατέχει θέση συγκρίσιμη με εκείνη του Ινστιτούτου Γκαίτε, των γερμανικών σχολείων και – γιατί όχι – του Γερμανικού Αρχαιολογικού Ινστιτούτου, για να αναφέρουμε μόνο τα πιο σημαντικά πολιτιστικά και διαμεσολαβητικά ιδρύματα. Συνολικά, αυτά τα ιδρύματα, που χρηματοδοτούνται σε μεγάλο βαθμό από τους γερμανούς φορολογούμενους, αποτελούν μια σταθερή και διαρκή βάση για τις γερμανοελληνικές σχέσεις.
Η ελληνική μετάφραση έχει γίνει με DeepL.com (free version)
Δείτε το άρθρο στην αγγλική έκδοση της εφημερίδας “Καθημερινη”:
The decision struck those affected, and the program’s many friends, like a bolt from the blue. The Greek editorial staff at Deutsche Welle had long grown accustomed to the perennial discussions about possible budget cuts; that is the reality when an operation depends entirely on government funding. But the announced closure, after more than 60 years of successful work, carries an altogether different, devastating impact. The decision-making process itself invites criticism: In the end, the editorial team was presented with a fait accompli, without prior consultation.
The underlying reality is this: Deutsche Welle, Germany’s international broadcaster, is receiving less money from the German government. Its current budget has a shortfall of €21 million. As a result, many programs must tighten their belts – this is normal. What is exceptional, however, is the death sentence delivered to the historic Greek service, which is slated to be discontinued at the end of the year. It would be the only one of more than 30 language services to be shut down.
Deutsche Welle’s management, for its part, has also offered a political rationale for the decision. In an official statement, the broadcaster notes that Greece has been a member of the European Union for decades and is a stable democracy that “possesses a diverse media landscape,” and therefore represents a country where Deutsche Welle can make savings. It is worth noting that the birthplace of democracy has ranked at the bottom of the European Union in international press freedom indices for years – clear evidence that all is not well in the media sector.
No one disputes that Deutsche Welle’s programming makes a positive contribution in this environment. Yet the most important impact of the Greek service now facing closure lies elsewhere. Under the law governing Deutsche Welle, the broadcaster’s mission is to “present Germany as a European cultural nation shaped by history and as a democratic constitutional state committed to freedom… with the aim of fostering understanding and exchange between cultures and peoples.”
These are not empty words – especially when it comes to relations between Germany and Greece. Politicians on both sides routinely proclaim that bilateral relations are in better shape today than ever. That may be true at the diplomatic level. Among the public, however – and here I refer to recent surveys – deep reservations and negative stereotypes about Germany persist in Greece. Germany has an image problem in Greece. This stems not only from the unresolved legacy, in Greek eyes, of German war crimes during World War II. Germany’s policies during the financial crisis, along with the widespread perception in Greece that Berlin favors its Turkish rival, form the structural basis for Germany’s persistently poor popularity ratings.
In this inhospitable environment, Deutsche Welle’s Greek editorial team has always played a positive role. Its contribution during the resistance against the reviled military junta (1967-1974), when the Greek service was based in Cologne, has attained almost legendary status. Unlike Western competitors such as the United States and France, which secured goodwill in Greece through massive arms deals as strategic partners against Turkey, German foreign policy has relied on soft power. Berlin’s diplomatic arsenal is dominated by economic cooperation and a broad cultural presence. In its political significance for bilateral relations, Deutsche Welle’s Greek service occupies a place comparable to that of the Goethe Institute, the German schools, and – why not – the German Archaeological Institute, to name but the most important cultural and intermediary institutions. Taken together, these institutions, funded largely by German taxpayers, form a stable and durable foundation for German-Greek relations.
Leading Deutsche Welle staff members have described the decision as a “catastrophic misjudgment.” At the broadcaster’s German headquarters in Bonn and Berlin, a broad front of solidarity with the Greek editorial team has emerged. The declared goal, one hears repeatedly, is to reverse the management’s decision. Criticism has also come from elsewhere. Christian Goiny, president of the Federation of German-Greek Societies, has called the closure “the wrong signal.” The umbrella organization of German philhellenic associations plans to discuss at its next meeting how the program might be preserved. There are calls to build a broad coalition of opposition, including political actors.
The emerging alliance in Germany must not remain confined to Germany. Decisions may ultimately be made there. But the decisive factor will be the extent to which prominent actors in Greece are also mobilized in the campaign to save this historic broadcaster. For the Greek service of Deutsche Welle is, above all, a project of German-Greek partnership – one that depends on the support and, in times of need, the active backing of its many friends in Greece.
The primary beneficiaries of the programming are, first and foremost, Greek audiences, who have encountered Deutsche Welle’s broadcasts daily for decades. The vast majority now access this content through partner stations via rebroadcasting. Within the daily programming of these Greek partner broadcasters, Deutsche Welle transmissions – especially, though not exclusively, on Germany and Europe – have long become a central component.
In discussions about saving the threatened service, the Greek side must play a central role. The current existential crisis offers an opportunity for a new beginning. What is needed are creative ideas and proposals, not least concerning the program’s financing. One conceivable option would be for Greek partners to assume part of the production costs through regular contributions. Greek foundations, too, might sponsor fellowships for Greek journalists working with Deutsche Welle.
Ultimately, the issue concerns a relatively modest sum in light of the program’s political significance. Deutsche Welle would save just €700,000 annually by shutting down its legendary Greek service. If this amount – or at least a significant portion of it – cannot be raised outside Germany’s already strained public finances, it would send a troubling signal about the true depth of German-Greek relations.
Dr Ronald Meinardus is senior research fellow at the Hellenic Foundation for European and Foreign Policy. He served as head of the Greek service of Deutsche Welle from 1993 to 1996.
