Έπεσε πρόσφατα στα χέρια μου ένα κείμενο, που αναφέρεται στη δράση του καθηγητή και επι μακρόν Λυκειάρχη της Σχολής Γεωργίου Δημητράκου την περίοδο της γερμανικής κατοχής. Συντάκτης του κειμένου είναι ο Γερμανός ταγματάρχης Dr. Georg Eckert, διοικητής του μετεωρολογικού σταθμού της Βέρμαχτ για τη νότια Ευρώπη, που είχε έδρα τη Θεσσαλονίκη.
Πρώτη φορά άκουσα το όνομα Georg Eckert στα πρώτα χρόνια της δικτατορίας, όταν φεύγαμε με μέλη του συλλόγου και τελειόφοιτους για σεμινάριο στη Γερμανία, και ο Δημητράκος με κάλεσε στο γραφείο του και μου έδωσε έναν σφραγισμένο φάκελο με την παράκληση να τον παραδώσω στο Braunschweig στον Πρόεδρο του Διεθνούς Ινστιτούτου Σχολικών Βιβλίων Prof. Dr. Georg Eckert. Μετά χρόνια, όταν υπηρετούσα ως ακόλουθος τύπου στο Γενικό Προξενείο της Ελλάδας στο Αμβούργο, ο Δημητράκος με επισκεπτόταν συχνά, δεδομένου ότι ειχε δεσμούς και φιλίες στην πόλη από τα χρόνια των σπουδών του στο πανεπιστήμιο του Αμβούργου όπου έκανε και το ντοκτορά του. Σε μια από αυτές τις συναντήσεις, μου εκμυστηρεύτηκε ότι ο φάκελος που μου ζήτησε τότε να μεταφέρω στον Prof.Eckert περιείχε έκκληση βοήθειας, προκειμένου να παρέμβει η γερμανική κυβέρνηση ώστε να αποτραπεί η απόλυση των Ελλήνων φιλολόγων της σχολής, τους οποίους η χούντα θεωρούσε «επικίνδυνους κομμουνιστές». Σε παλαιότερο σημείωμά μου έχω αναφερθεί στις πιέσεις που είχα δεχθεί, ως πρόεδρος του συλλόγου αποφοίτων επί δικτατορίας, από το «σπουδαστικό» της ασφάλειας να επιβεβαιώσω ότι καθηγητές μας όπως ο Δημητράκος και ο Παπαγεωργίου έκαναν κομμουνιστική προπαγάνδα την ώρα του μαθήματος. Πράγμα που φυσικά ουδέποτε έκαναν.
Ο καθηγητής Eckert, παλιός σοσιαλδημοκράτης, πρόεδρος των σοσιαλδημοκρατών φοιτητών στο πανεπιστήμιο του Βερολίνου πριν τον πόλεμο, συνδεόταν με φιλία με τον τότε καγκελάριο Βίλυ Μπράντ και κινητοποίησε τη γερμανική κυβέρνηση. Η χούντα υποχρεώθηκε να υποχωρήσει. Οι φιλόλογοι μας έμειναν στη Σχολή.
Μετά την αποφοίτηση μας συνειδητοποιήσαμε ότι ο Δημητράκος είχε πράγματι συγκεντρώσει στη σχολή την αφρόκρεμα των Ελλήνων φιλολόγων, για τους οποίους ο δρόμος προς την δημόσια εκπαίδευση ήταν, λόγω φρονημάτων, κλειστός. Είναι χαρακτηριστικό ότι ένα ξένο ( γερμανικό) σχολείο προσέφερε τότε στους μαθητές του φιλολογική εκπαίδευση πολύ υψηλότερου επιπέδου από εκείνη των ελληνικών δημόσιων και ιδιωτικών σχολείων.
Ποιά ήταν η σχέση του Δημητράκου με τον καθηγητή Εκερτ ? Δημητράκος και Εκερτ βρέθηκαν κοντά την περίοδο της γερμανικής κατοχής στη Θεσσαλονίκη. Ο Δημητράκος , ως ενεργό μέλος της αντίστασης και στέλεχος του ΕΑΜ Θεσσαλονίκης και ο Εκερτ ως ταγματάρχης της Βέρμαχτ και διοικητής των μετεωρολογικών σταθμών νοτιοανατολικής Ευρώπης με έδρα τη Θεσσαλονίκη. Ο Εκερτ πήγαινε τακτικά στη βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου να δανειστεί ή να διαβάσει βιβλία που χρειαζόταν για τις εργασίες που έγραφε τις ελεύθερες ώρες του για μετεωρολογικά, αλλά και θέματα λαογραφικού περιεχομένου. Το ΕΑΜ είχε ζητήσει από τον Δημητράκο, γερμανοσπουδαγμένο φιλόλογο και καθηγητή της Γερμανικής Σχολής Θεσσαλονίκης μέχρι τη διακοπή λειτουργίας της, να παρακολουθεί τον Εκερτ και να αναπτύξει μαζϊ του σχέσεις εμπιστοσύνης, ώστε να εκμαιεύει πληροφορίες για τις κινήσεις των γερμανικών δυνάμεων.
Μετά την αποτυχημένη απόπειρα κατά του Χίτλερ τον Ιούλιο του 1944, τις εκκαθαρίσεις και εκτελέσεις αντιχιτλερικών στρατιωτικών από την γκεστάπο σε διάφορες μονάδες της Βέρμαχτ, στελέχη της αντίστασης στη Θεσσαλονίκη διέκριναν έντονη ανησυχία στον καθηγητή Εκερτ και άλλους Γερμανούς αξιωματικούς. Ο Δημητράκος ενέπλεξε προσεκτικά τον Εκερτ σε συζήτηση για το θέμα αφήνοντας να εννοηθεί ότι σε περίπτωση που κάποιος από τους αξιωματικούς κινδύνευε να συλληφθεί, η αντίσταση ήταν σε θέση να προσφέρει προστασία.
Ο Εκερτ αποκάλυψε τότε ότι ήταν επικεφαλής ομάδας αντιφασιστών αξιωματικών και πρόθυμος να συνεργαστεί με τους αντάρτες του ΕΛΑΣ. Όταν έφθασε η ώρα αποχώρησης των γερμανικών δυνάμεων από τη Θεσσαλονίκη η ομάδα Εκερτ έσωσε ένα μεγάλο μέρος του μετεωρολογικού σταθμού, και το παρέδωσε στο πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης, όπως έσωσε και άλλες υποδομές της πόλεις από την καταστροφή, ενάντια στις εντολές της ηγεσίας της Βέρμαχτ. Η αντιφασιστική ομάδα του Εκερτ διέφυγε με τη βοήθεια του Δημητράκου και του αδελφού του Σταύρου στα βουνά και εντάχθηκε στον εφεδρικό ΕΛΑΣ ως «Γερμανική Αντιφασιστική Ομάδα Θεσσαλονίκης». Από τότε ο Δημητράκος διατήρησε την επαφή με τον καθηγητή Εκερτ σε όλη τη μετέπειτα ζωή του, παρόλο που δεν συμφωνούσαν πάντα στις απόψεις τους. Άλλωστε η εκτίμηση του για τον νεαρό φιλόλογο της Γερμανικής Σχολής Θεσσαλονίκης ήταν μεγάλη και δεν το έκρυβε.
Μετά το τέλος του πολέμου και την επιστροφή του στη Γερμανία, , ο Georg Eckert συνέταξε έκθεση για τις εξελίξεις στη Ελλάδα προς το γερμανικό σοσιαλδημοκρατικό κόμμα η οποία έχει καταχωρηθεί στο αρχείο του κόμματος. Σε αυτή αναφέρεται και στον Δημητράκο, τον οποίο χαρακτηρίζει ως «έναν από τους μεγαλύτερους ιδεολόγους» που συνάντησε την περίοδο της παραμονής του στην Ελλάδα. Γράφει επί λέξει εκεί:
„Dr.Georgios Dimitrakos, καθηγητής στην πρώην Γερμανική Σχολή Θεσσαλονίκης με σπουδές στο Αμβούργο και διδακτορικό δίπλωμα. Ακραιφνής κομμουνιστής, ο οποίος εργάστηκε στην παρανομία την περίοδο της γερμανικής κατοχής και ο οποίος ανήκει στους σημαντικότερους πνευματικούς ανθρώπους του ΚΚΕ. Ενας εξαιρετικά έντιμος και καθαρός άνθρωπος, ο οποίος ανήκει στους μεγαλύτερους ιδεολόγους που συνάντησα στην Ελλάδα. Τον χειμώνα του 1944/45 είχα την εντύπωση ότι η επιρροή του είχε μειωθεί, λόγω της ιδεαλιστικών απόψεων του και του αγώνα του κατά των διεφθαρμένων στοιχείων στο κόμμα. Εμείς οι Γερμανοί του οφείλουμε μεγάλες ευχαριστίες. Με μια υπογραφή που έβαλε παράνομα, μπόρεσα να εμποδίσω να συρθεί ένας μεγάλος αριθμός Γερμανών αιχμαλώτων στα βουνά (σημ. στους αντάρτες του ΕΛΑΣ), σώζοντας τους από βέβαιο θάνατο. Αργότερα και τα δύο αδέλφια Δημητράκοι εξορίστηκαν στην Ικαρία“.
Ο αδελφός του Δημητράκου, Σταύρος Δημητράκος, ήρωας του αλβανικού αγώνα και ηγετικό στέλεχος της εθνικής αντίστασης στη Θεσσαλονίκη, καταδικάστηκε στον εμφύλιο από έκτακτο στρατοδικείο σε θάνατο «για κατασκοπία» και εκτελέστηκε στις 6 Μαϊου 1948 στο Γεντί Κουλέ.
Π.Παντελούρης
